Mobilisering van de Indonesische samenleving

Om de Indonesische bevolking vertrouwd te maken de ‘Groot-Aziatische Welvaartssfeer' en de Japanse oorlogsinspanning worden massaorganisaties opgezet. Op 29 april 1942 gaat de Gerakan Tiga-A (Drie-A Beweging) van start. De organisatie benadrukt de leidende rol van Japan in de Nieuwe Orde in Azië maar richt zich alleen op stadsbevolking. Tiga-A wordt op 8 maart 1943 opgevolgd door Poetera (Poesat Tenaga Rakjat - Centraal Volks Vermogen) die wordt geleid door de vier Indonesische nationalisten Soekarno, Hatta, Dewantoro en Mansoer. Poetera wordt haar beurt opgevolgd door Djawa Hokokai (Samenbundeling van de Dienstbaarheid op Java) die volledig wordt aangestuurd door het Japanse militaire bestuur.
In 1942 voert het militaire bestuur ook de Japanse jaartelling in (1942 wordt het jaar 2062), de Japanse uurtijd (de Tokio-tijd), de viering van Japanse feestdagen, de keizerverering en het verplichte eerbewijzen aan Japanse militairen in. Op alle inheemse lagere scholen wordt Japanse les opgenomen in het onderwijsprogramma. Er komt tegelijkertijd een algemeen verbod op de Nederlandse taal.
Op Java worden de semi-militaire hulpkorpsen Keibodan en de Seinendan opgericht. Bij de Keibodan dienen Javaanse jongeren van 23 tot 35 jaar als hulppolitieagenten. Bij de Seinendan dienen jongeren van 14 tot 23 jaar bij de luchtbescherming. Beide organisaties zijn ongewapende hulpkorpsen waartoe honderdduizenden Javaanse vrijwilligers toetreden. Om de Japanse strijdkrachten te versterken werft het militaire bestuur vanaf 1942 ook vrijwilligers die als hulpsoldaten (heiho's) in het leger dienen en ook buiten Java worden ingezet. Op 3 oktober 1943 wordt PETA opgericht (Soekarela Tentara Pembela Tanah Air - Leger voor de Verdediging van het Vaderland). PETA is een bewapend Indonesisch militair korps, gevormd uit vrijwilligers en opgeleid door Japanse officieren. Tot bataljonsniveau zijn de commandanten Indonesiërs. De PETA telt in 1945 naar schatting 36.000 officieren en manschappen.

Literatuur

M.C. van Delden, De republikeinse kampen in Nederlands-Indië oktober 1945-mei 1947. Orde in de chaos? (Kockengen, 2007);
Lambert Giebels, Soekarno. Nederlandsch onderdaan. Biografie 1901-1950 (Amsterdam, 1999);
Bob Hering, Soekarno. Architect of a nation (Amsterdam, 2001).

Informatie o.a. in:

Toegang 2.22.21, inv.nrs. 295 en 296, 478, 540, 678
Toegang 2.10.14, inv.nrs. 2988 en 5212,

Zie ook informatie verspreid in de series:
Toegang 2.22.21
- inv.nrs. 60 t/m 77 (Serie: Events leading to the Independence of Indonesia: developments 1945) National Archives, Kew
- inv.nrs. 78 t/m 117 (Serie: Situation in the Netherlands East Indies, 1945-1946) National Archives, Kew
- inv.nrs. 118 t/m 160 (Serie: Supreme Allied Commander South East Asia (Mountbatten Diaries) 1945-1945)