Politionele Acties

Nederlandse benaming voor de twee grootschalige militaire acties die het Nederlandse leger en het KNIL hebben uitgevoerd tijdens het dekolonisatieconflict met de Republiek Indonesië. De eerste Politionele Actie (Operatie Product) begint in de nacht van 20 op 21 juli en eindigt op 4 augustus 1947. Doel van de operatie is in de eerste plaats de verovering van de economisch belangrijke gebieden om de financiële druk op de Nederlandse schatkist te verminderen. Aan de eerste actie komt een einde na een oproep van de Veiligheid van de Verenigde Naties om de strijd te staken. Militair en economisch gezien is de eerste Politionele Actie een succes.
De tweede Politionele Actie (Operatie Kraai) gaat van start in de nacht van 18 op 19 december 1948. Doel van de operatie is de uitschakeling van de politieke en militaire leiding van de Republiek en de bezetting van de belangrijkste regeringscentra op Java en Sumatra, waaronder de Republikeinse hoofdstad Djokjakarta. Operatie Kraai eindigt op Java op 31 december 1948 en op Sumatra op 5 januari 1949. De tweede actie loopt na aanvankelijke successen - Djokjakarta wordt bezet en president Soekarno wordt gevangen genomen - voor Nederland uit op een politiek, diplomatiek en militair fiasco. De Veiligheidsraad veroordeelt de militaire actie, Nederland raakt internationaal geïsoleerd en de militaire kracht van de Republiek wordt niet gebroken.

Literatuur

J.A.A. van Doorn en W.J. Hendrix, Het Nederlands-Indonesisch conflict. Ontsporing van geweld (Amsterdam, 1985).
G. Teitler en P.M.H. Groen (red.), De politionele acties (Amsterdam, 1987).
P.M.H. Groen, Marsroutes en dwaalsporen. Het Nederlands-militair strategisch beleid in Indonesië 1945-1950 (Den Haag, 1991).

Informatie o.a. in:

Toegang 2.13.132,
- inv.nrs 1083, 1084, 1085 en 1086 (Oost Java)
- inv.nr. 1095 (Midden Java)
- inv.nrs. 1102, 1103, 1104, 1112, 1115, 1117, 1119 en 1120 (West-Java)
- inv.nr. 1127 (Midden-Sumatra)
- inv.nr. 1131 (Noord-Sumatra)
- inv.nr. 1138 (Zuid-Sumatra)


Zie ook:
- Onderhandelingen Nederland-Indonesië
- Republiek Indonesië
- Diplomatieke en militaire relatie met Australië
- Diplomatieke en militaire relatie met de Verenigde Staten