Diplomatieke & militaire relatie met Groot-Brittannië

Het vooroorlogse defensiebeleid van Groot-Brittannië in het Verre Oosten is volledig gericht op het behoud Singapore. In de totale Britse oorlogsplanning heeft het gebied echter een lage prioriteit. Tijdens de stafconferenties in Singapore in 1940 en 1941 vragen de Engelsen aan Nederlands-Indië om bij een oorlog met Japan versterkingen naar Malakka sturen. Pas in oktober 1941 worden vanuit Europa twee schepen van de Britse slagvloot naar Singapore gedirigeerd. Samen met de Verenigde Staten neemt Engeland in januari 1942 het initiatief tot de oprichting van ABDA-Command. Na val van Singapore (15 februari 1942) vechten uitgeweken restanten van het Britse leger mee bij de verdediging van Java.
Het Britse beleid is tijdens de oorlog op gericht zo snel mogelijk Singapore te heroveren om Britse prestige in de regio te herstellen. Premier Churchill zegt de Nederlandse regering een volledig herstel van het koloniale gebied toe. Op 15 augustus 1945 wordt het bevelsgebied SEAC van admiraal Lord Louis Mountbatten uitgebreid met Nederlands-Indië (minus Sumatra), Thailand en zuidelijk Indo-China. Het ontbreekt Mountbatten aan de middelen om meteen tot hulpverlening aan de burgergeïnterneerden en krijgsgevangenen over te gaan. De herbezetting van Java en Sumatra heeft voor hem bovendien geen prioriteit. Pas in oktober 1945 arriveren substantiële Brits-Indische eenheden. Door de politiek explosieve situatie besluit Mountbatten af te zien van de herbezetting van Java en Sumatra en alleen bruggenhoofden (key areas) te bezetten. De Brits-Indische troepen zijn er om de Japanners af te voeren en geallieerde krijgsgevangenen en geïnterneerde burgers te helpen. Desondanks raken Brits-Indische troepen in Soerabaja (oktober - november 1945) in zware gevechten verwikkeld met Indonesische nationalisten. De Britse legerleiding op Java vraagt de Indonesische autoriteiten te helpen bij de evacuatie van Japanners en geallieerde burgergeïnterneerden. In november 1946 verlaten de laatste Brits-Indische eenheden Java.

Literatuur

Christopher Bayly en Tim Harper, Forgotten wars. The end of Britain's Asian empire (Londen, 2007).
Richard McMillan, The British occupation of Indonesia 1945-1946: Britain, the Netherlands and the Indonesian revolution (Londen, 2005).

Informatie o.a. in

Toegang 2.22.21
- inv.nrs. 60 t/m 77 (Serie: Events leading to the Independence of Indonesia: developments 1945)
- inv.nrs. 78 t/m 117 (Serie: Situation in the Netherlands East Indies, 1945-1946)
- inv.nrs. 118 t/m 160 (Serie: Supreme Allied Commander South East Asia (Mountbatten Diaries) 1945-1945)
Toegang 2.05.80, inv.nrs. 275, 286, 1131
Toegang 2.10.14, inv.nrs. 3589, 3592, 3594, 3595, 3596, 4122
Toegang 2.13.72, inv.nrs. 984, 985, 998, 1011, 1014,, 1321, 1335,
Toegang 2.21.123, inv.nr. 33

Zie ook
- Brits-Indische militairen
- Bersiapperiode