Geallieerde verdediging Nederlands-Indië

Tijdens de Arcadia-conferentie in Washington D.C. (december 1941-januari 1942) wordt de verdediging van Zuidoost-Azië in een gemeenschappelijke militaire bevelsorganisatie ondergebracht: het American-British-Dutch-Australian Command (ABDACOM). De belangrijkste taak van ABDACOM is te voorkomen dat Japan de zogenaamde Maleise barrière doorbreekt, een denkbeeldige lijn die van Zuid-Sumatra en Singapore, via Java naar Nieuw-Guinea en Noord-Australië loopt. Nederlands-Indië is voor Australië de eerste verdedigingslinie tegen een Japanse aanval. De eilanden ten noorden van Australië (Nieuw-Guinea, Timor en de Molukken) zijn strategisch van belang omdat ze een springplank kunnen vormen voor de invasie op Australië. Vanaf deze eilanden ligt het continent ook binnen het bereik van de Japanse legerluchtmacht. Al voor de oorlog worden daarom op verschillende conferenties in Singapore door Australische, Engelse, Amerikaanse en Nederlands-Indische militaire delegaties besprekingen gevoerd over de verdediging van het gebied. Ter versterking van de Indische defensie stuurt de Australische regering roepen naar Timor (Sparrow Force) en Ambon (Gull Force).
De Britse generaal sir Archibald Wavell wordt op 3 januari benoemd tot opperbevelhebber van ABDACOM. Hij vestigt zijn hoofdkwartier in Lembang bij Bandoeng. Als duidelijk wordt dat de beloofde versterkingen Java niet op tijd zullen bereiken, vraagt Wavell aan zijn superieuren toestemming om ABDACOM te ontbinden en Java te verlaten. Op 25 februari 1942 wordt de geallieerde bevelsorganisatie opgeheven en is de verdediging van Java een volledig Nederlandse aangelegenheid. Uit de 3.000 aanwezige Australische militairen wordt een brigade gevormd (Blackforce) die ingezet wordt bij de verdediging van West-Java. Verder zijn er na de ontbinding van ABDACOM nog circa 5.500 soldaten van het Britse leger, 6.000 soldaten van de Britse luchtmacht (RAF) en ongeveer 500 Amerikaanse militairen achtergebleven. Het merendeel zonder hun wapens. Deze eenheden staan onder operationeel bevel van het Algemeen Hoofdkwartier in Bandoeng. Als het KNIL op 8 maart 1942 capituleert wordt met de Japanse onderhandelingsdelegatie over deze groep militairen niets afgesproken.

Literatuur

J.J. Nortier, P. Kuijt en P.M.H. Groen, De Japanse aanval op Java (Amsterdam, 1994).

Informatie o.a. in:

Toegang 2.22.21,
- inv.nrs. 188, 514, 521, 545, 552, 555, 641, 647, 798, 804 en 805 (Staff conversations en conferenties)
- inv.nrs. 189, 351, 508, 509, 510, 511, 512, 513, 522, 523, 531, 532, 535, 552, 644, 645, 646, 790, 803 en 806 (ABDACOM)
- inv.nrs. 685 t/m 706 (Serie Ambon (1941-1942)- Gull Force) (ABDACOM)
Toegang 2.05.80, inv.nrs 1128 (ABDACOM)
Toegang 2.12.44, inv.nrs. 33 (Conferentie) en 34 (ABDACOM)


Zie ook:
- Inval van Japanse troepen